Hak sahibi ölmüşse veya sağ ise kul hakkından nasıl kurtuluruz?

Sual: Hak sahibi ölmüşse veya sağ ise kul hakkından nasıl kurtuluruz?

CEVAP
Kul hakkı beş türlüdür:

1- Mali [Parasal]
2- Nefsi [hayati yönden]
3- Irzi [Haysiyetle ilgili]
4- Mahremi [Namusla ilgili]
5- Dini

1- Mali olan kul hakları:

Hırsızlık, gasp, aldatarak, yalan söyleyerek mal satmak, sahte para vermek, başkasının malına zarar vermek, yalancı şahitlik, rüşvet almak gibi

Bu haklar için sahibi ile helalleşmek gerekir Dünyada helalleşmezse, ahirette sevapları ona verilerek helalleştirilecektir Mal sahibi ölmüş ise, vârisine ödenir Vârisi yoksa veya mal sahibi bilinmiyorsa, salih bir fakire hediye olarak verilip, sevabı sahibine gönderilir Salih fakir yoksa, İslamiyet'e hizmet eden hayır kurumlarına, vakıflara verilir Kendi salih akrabasına, fakir olan ana babalarına, çocuklarına hediye olarak vermesi de, caiz olur Bunları yapmak imkanını bulamazsa, mal sahibinin ve kendisinin af olunmaları için dua eder Kâfirin hakkı için de, onunla helalleşmek gerekir Gönlü alınmazsa, ahirette af olunması, çok güç olur

2- Nefsi, yani hayati günah olan kul hakları:

Adam öldürmek, bir uzvunu kesmek, sakat bırakmak gibi şeylerdir

Önce tevbe eder Adam ölmüş ise, velisi ile helalleşmek gerekir Velisi isterse af eder İsterse belli bir mal ister İsterse, mahkemeye verip, hakimden cezalandırılmasını ister İslamiyet'te kan davası yoktur

3- Irza dokunan kul hakları:

Dedikodu, iftira, alay, sövmek gibi haysiyetle, şerefle ilgili şeylerdir
Tevbe etmek ve helalleşmek lazımdır Bunlarda vârisleri ile helalleşmek olmaz

4- Mahremi olan kul hakları:

Başkasının çoluk çocuğuna hıyanet etmek gibi şeylerdir
Tevbe ve istiğfar eder Fitne çıkmak ihtimali yoksa, sahibi ile helalleşir Fitne ihtimali varsa helalleşmek yerine, ona dua eder ve onun için sadaka verir Yaptığı ibadetlerin sevaplarını ona bağışlar Fitne ihtimali olunca, helalleşirken işlediği günahları bildirmeyip, bendeki bütün haklarını af et demekle yetinir

5- Dini olan kul hakları:

Akrabasına ve emri altında olanlara doğru din bilgisi vermeyi terk etmek, insanların din bilgisi öğrenmelerine ve ibadetlerine mani olmak, onlara kâfir, fasık demek Bid’at çıkarıp veya mevcut bid’atleri savunup Müslümanların yanlış inanmalarına ve yanlış ibadet etmelerine sebep olmak Açıktan oruç yiyerek veya açıktan başka haram işleyerek kötü örnek olmak Bu günahlar için de tevbe etmek, hak sahipleri ile helalleşmek gerekir