Kurban kavramı çocuklara nasıl anlatılmalı?

Kurban kavramı çocuklara nasıl anlatılmalı?

Çok özeldir bayramlar
Hele çocukların dünyasında ayrı bir yeri vardır bu özel günlerin
Senede iki kez yaşarlar çocuklar bu coşkuyu; ama kimi zaman izleri
bütün bir sene sürer hatta gelecek yıllarda da silinmez

Bundan değil midir, biz yetişkinlerin “eski bayramlar” diyerek
özlemlerimizi dile getirişimiz?

Bayramlardaki bu coşkunun yanında bayramın çocuğa davranışsal
getirileri de olabilir Ve bu ebeveyn ve çevreye bağlıdır

Evet Kurban Bayramı bu özel anlardan biridir

İçinde Yüce Yaratıcı’ya (cc) karşı emre itaati simgeleyen,
yardımlaşma yoluyla sosyal bağları kuvvetlendiren özel bir zaman dilimidir

Kurban Bayramları Coşku ve davranışsal getirilerin sağlanması kadar,
ebeveynlerin Kurban Bayramı’nda çocuklarının olumsuz etkilenmemeleri
için hassas davranmaları gerekmektedir

Kurbanı anlatırken nelere dikkat edilmelidir?

“Kurban” kavramı çocuk sormadığı sürece detaylandırılmamalıdır
7 yaşından sonra Hz İbrahim kıssası da eklenerek kurbanın anlamı aktarılabilir
Fakat 7 yaşından önceki çocuklara kurbanın Allah’ın (cc) bir hediyesi olduğu
söylenmeli, kıssa aynen aktarılmamalıdır

Hangi yaşta olursa olsun çocuklara kurbanın sosyal boyutu anlatılmalıdır

Kurban ile birlikte insanların birbirleri ile yardımlaştıkları, ekonomik seviyesi
düşük ailelerin ve bu ailelerin çocuklarının “et” besininden yıl içinde
yararlanamadıkları; ama bu bayram vesilesi ile “et” yiyebilip daha da
sağlıklı olabildikleri üzerinde durulmalıdır

Kesim işlemi konusunda çocuklar soru soracak olurlarsa
“bunun kasapların işi olduğu ve bu işlemi kasapların bilebileceği;
ama kasapların hayvanları çok iyi tanıdığından canlarını yakmadığı” söylenebilir

Bu konuşmalar esnasında ebeveynin mimiklerinin ve
ses tonunun oldukça rahat olması gerekir

Bunların dışında çocukların merakları karşısında ebeveyn
şu açıklamalarda bulunabilir:

Kainattaki bütün canlılar birbirlerine yardım ederler
Ve bunu yapmaktan çok zevk alır, mutlu olurlar Mesela bitkiler,
insanların ve hayvanların kendilerini yiyip beslenmelerini ister,
böylece yardımlaşmış olurlar Hayvanlar da insanları kendilerinin etlerini
yemelerini, sütlerinden, yumurtalarından ve yünlerinden yararlanmalarını
çok isterler Böyle olunca hem çok mutlu olurlar hem de yardımlaşmış olurlar
İnsanlar da Allah’ın verdiği nimetleri birbirleri ile paylaşırlar

İşte bu nedenlerle kurbanların kesilirken canları yanmadığı gibi çok mutlu olurlar.

Kesimi çocuk görmeli mi?

7 yaş öncesi: Görmemeli

Bu dönemde çocuklar henüz soyut düşünme becerilerine sahip olmadıkları için kurban kavramını tam olarak anlayamazlar, buna bağlı olarak kesim onlara bir şiddet olarak görülebilir Bu yaş çocuklarda çeşitli korkular oluşabileceği gibi, et ürünlerini yemek istememe veya şiddet olarak algılayabilecekleri bu davranışı modelleme arzusu oluşabilir Bu sebeple kesime kesinlikle şahit olmamaları gerekir

7-12 yaş dönemi: Kurbanın neden kesildiği izah edilmeli

Bu dönem çocukları ağırlıklı olarak dinî ritüelleri, Hz İbrahim (as) kıssasını anlayabilseler bile kesim işlemini anlamakta sorun yaşayabilirler Ancak, özellikle Doğu toplumlarında hayvan kesimi sıkça yapılır ve bu, çocuk için çok farklı bir olay değildir Bu ortamdaki bir çocuk için kesime şahit olmak çocuğa zarar vermezken sadece evdeki yemeklerde veya buzlukta “et” ile görüşen bir çocuk için zarar verici olabilir Bu nedenle genel olarak değerlendirildiğinde ortam ve şartlar dikkate alınmalı ve çocuğun kesime şahit olmaması tercih edilmelidir Şahit olmuşsa veya olma ihtimali varsa da kesinlikle hayvanın canının yanmadığı, mutlu olduğu gibi) hususlar çocuğa vurgulanmalıdır

Ergenlik dönemi: Görmesinde bir mahsur yok

Ergenlikle birlikte çocuklar bunun dinî bir süreç olduğunu ve sonrasındaki sosyal faydalanmayı anlar ve kesim işlemini gerçekçi değerlendirebilirler Bu arada ergen çocuğun kişilik yapısı dikkate alınmalıdır Mesela hassas yapıdaki bir çocuğun kesim manzarasına şahit olması zarar verici olur Kısaca denilebilir ki; hayvan kesimine yapısal anlamda zarar görmeyeceği düşünülen ergenlik dönemi çocukları ve daha büyük bireyler şahit olabilirler

PSİKOLOG YASEMİN YALÇIN AKTOSUN